W ten niedzielny poranek, chciałbym podzielić się kolejnym napisanym przeze mnie artykułem, na temat sieci neronowo-rozmytych. Opracowanie przedstawia ideę rozmytego perceptronu zaproponowaną przez Detlefa Nauck oraz Rudolfa Kruse z Uniwersytetu Technicznego w Braundschweig. W pierwszej części sprecyzowane zostało pojęcie systemów neuronowo – rozmytych, w kolejnych zaś przedstawiony został model rozmytego perceptronu, jako trójwarstwowa sieć neuronowa ze zbiorami rozmytymi do modelowania wag, który może posłużyć do zaprezentowania ogólnej idei systemów neuronowo – rozmytych oraz ułatwić porównanie różnych wypracowanych do tej pory rozwiązań. W niniejszym opracowaniu zaprezentowano podstawowe informacje na temat tego perceptronu, a także przedstawiono jedną z jego implementacji. Cały artykuł w formacie pdf załączony został do wpisu.

Jakiś czas temu odnalazłem płytę z kopią zapasową materiałów, jakie uzbierałem w czasie studiów. Postanowiłem więc podzielić się częścią z nich. Na pierwszy ogień pójdzie artykuł, który napisałem w ramach seminarium z przedmiotu związanego z Algorytmami genetycznymi. W artykule przedstawiono sposób wykorzystania algorytmów genetycznych w procesie komponowania muzyki, na przykładzie działającego systemu GenJam. System GenJam został stworzony przez profesora Ala Bilesa. Służy do prowadzenia swego rodzaju potyczki pomiędzy dwoma muzykami grającymi muzykę jazzową. Zasada takiej potyczki polega na odgrywaniu improwizowanych fragmentów utworu naprzemiennie przez dwie osoby. GenJam zastępuje jedną z tych osób – „pojedynek” prowadzą więc człowiek i komputer. System analizuje otrzymywane dane podczas gry człowieka, a następnie z wykorzystaniem algorytmów genetycznych, komponuje (improwizując) kolejny fragment utworu, odmienny od dotychczasowego, zagranego przez człowieka, ale także podobny, pasujący do całości utworu. Cechą szczególną jest fakt, że jest to muzyka jazzowa, znacznie trudniejsza do skomponowania i zagrania, niż muzyka elektroniczna czy techno – a raczej systemów komponujących taki rodzaj muzyki spodziewałem się spotkać, gdy zabierałem się do zgłębiania tego tematu. Artykuł polecam przede wszystkim osobom zainteresowanym sztuczną inteligencja i algorytmami genetycznymi, gdyż przedstawia sposób wykorzystania i implementacji algorytmów genetycznych w systemie GenJam. Zachęcam także, już nie tylko osoby fascynujące się sztuczną inteligencją, do obejrzenia krótkiego, 5 minutowego filmu, przedstawiającego działanie systemu GenJam – można przekonać się na własne uszy, do czego można wykorzystać algorytmy genetyczne i jak wspaniałe efekty można dzięki nim uzyskać. Cały artykuł dołączony do tego wpisu w postaci pliku pdf.

Każdy zna trend coraz krótszych gier komputerowych. Sam jakiś czas temu pisałem o tym, dokąd zmierzają obecne gry. Dziś natknąłem się na dwa ciekawe artykuły (a może raczej jeden, tylko złożony z dwóch części), którymi chciałbym się podzielić (tak, to z jednego z nich pochodzi powyższy cytat) – W samo południe z coraz krótszymi grami oraz W samo południe z grami coraz droższymi w produkcji. Oba artykuły, umieszczone w serwisie gram.pl, przedstawiają bardzo ciekawe i obiektywne opinie – szczególnie jeżeli chodzi o długość obecnych produkcji, a także dlaczego w niektórych gatunkach trend do skracania gier jest większy, niż w innych. Polecam przeczytanie obu, a następnie refleksję, czy droga obrana przez twórców, polegająca na rozwijaniu m.in. grafiki kosztem skracania fabuły, jest drogą dobrą, a także czy to nie my, gracze, jesteśmy trochę winni takiego podejścia.

jar -tf /Library/Java/Home/bundle/Classes/classes.jar

aby przekonać się, że zawiera w sobie com/sun/tools. Pierwszą myślą było utworzenie dowiązania symbolicznego z nazwą tools.jar, które wskazywałoby na plik classes.jar. Pomysł nie okazał się jednak najlepszy, a Java zaczęła narzekać, że posiada dwa pakiety o identycznej nazwie i z identycznymi klasami w dwóch różnych plikach jar. Po chwili namysłu wpadł mi do głosy jednak inny, trochę szalony pomysł. Skoro pakiet com.sun.tools, wraz ze wszystkimi jego klasami, jest ładowany przez wirtualną maszynę, nie ma potrzeby, aby klasy te znajdowały się faktycznie w pliku tools.jar (wirtualną maszynę nie interesuje z którego archiwum załadowała klasę, musi tylko istnieć w systemie). Problemem jest brak pliku tools.jar, a nie brak odpowiednich klas. Wystarczy więc przygotować pusty plik tekstowy, spakować do przy pomocy ZIPa do pliku tools.zip, a następnie zmienić nazwę na tools.jar (pliki jar to po prostu specjalna wersja zipów, nawet można je rozpakować korzystając ze zwykłego zipa). Tak przygotowany plik należy skopiować jeszcze w odpowiednie miejsce:

/Library/Java/Home/bundle/lib/tools.jar

i wszystko zaczyna działać jak należy. Najprawdopodobniej powyższy sposób pomoże każdemu, kto z jakiś powodów napotyka błędy w Mavenie informujące o brakującym pakiecie com.sun.tools. Tak naprawdę to nie brak pakietu, a brak fizycznego pliku tools.jar jest problemem. Jedyną wadą powyższego obejścia jest fakt, że trzeba je wykonywać po każdej aktualizacji Javy dla OS X – na szczęście zdarzają się one stosunkowo rzadko.

O co chodzi? Otóż zaczynając grę Worgenem, zaraz na początku (w okolicach 4 poziomu), realizując główną ścieżkę fabularną, można napotkać „niewidzialnego” NPCa. Wykonałem mały test i na 3 próby, dwa razy NPC był niewidzialny. Chodzi o quest zatytułowany The Rebel Lord’s Arsenal, a ten niewidzialny NPC nazywa się Josiah Avery. Jest to jeden z kluczowych questów, bez rozwiązania którego, nie można pchnąć fabuły dalej. Josiah jest niewidzialny, słyszymy jego głos, ale go nie widzimy – nie można więc go zaznaczyć, aby z nim porozmawiać. A musimy to zrobić, aby wykonać quest. Niestety, przelogowanie się nic nie daje, jedynym wyjściem, wydawałoby się, jest rozpocząć rozgrywkę od nowa. Nie ma jednak gwarancji, że przy kolejnej rozgrywce wszystko zadziała. Patcha na razie nie ma, ale można ominąć tę niedogodność w inny sposób.

Po pierwsze, powinniśmy wcisnąć Esc i w menu wejść do Key bindings. Gdy już to zrobimy, odszukujemy na liście pozycję nazwaną mniej więcej Interact with target. Następnie przypisujemy dowolny klawisz dla tej akcji – domyślnie nie jest do niej przypisany. Po wyjściu z menu i dotarciu do miejsca, w którym słychać głoś Josiah, ale go nie widać, możemy nacisnąć Enter (aby aktywować okienko czatu) i wpisać:

/target Josiah Avery

Dzięki temu prostemu poleceniu uda nam się zaznaczyć NPC, nawet gdy go nie widać. Ostatnie, co nam pozostało, to wcisnąć przycisk, który przypisaliśmy do opcji Interract with target. I gotowe – rozpoczynamy rozmowę i możemy zakończyć quest.

Mam nadzieję, że wpis komuś pomoże, a ten mały bug niedługo zostanie poprawiony przez Blizzard. Poszukiwania rozwiązania w internecie zajęło mi trochę czasu, a i tak nie udało mi się znaleźć pełnego opisu. Zauważyłem jedynie, że już w czasie wersji beta niewidzialny NPC się zdarzał – dziwne, że programiści do tej pory nie poprawili tego błędu.

Dlaczego o tym piszę, wspominając te lata dzieciństwa? Może dlatego, że przez te wszystkie lata przyglądałem się rozwojowi gier i rynku elektronicznej rozrywki. I to, co się dziś dzieje, wygląda niestety coraż gorzej. Pamiętam, gdy w Polsce pojawił się Baldur’s Gate. Wspaniała gra, rozbudowana, największa (jak na ówczesne czasy) polonizacja. Gra dostarała wielu godzin rozrywki. Nie pamiętam, ilu dokładnie, ale coś mi się kojarzy, że twórcy przewidywali, że do ukończenia głównego wątku fabularnego potrzeba 50 – 60 godzin. Dziś już nikt nie wysila się na stworzenie tak długiej fabuły. Obecne gry mają zapewnić ok 12 – 15 godzin rozrywki. Spójrzmy, jakie gry zdobywają wielką popularność?  Modern Warfare 2 – można ukończyć w ok 8 godzin, Spliter Cell: Conviction – 5 godzin rozgrywki. 5 godzin! A cena wersji PC (na tę platformę gry nadal są najtańsze) – przynajmniej 100 zł. Nie wspominając już o upierdliwych zabezpieczeniach wymagających stałego dostępu do internetu. Przecież taką grę można ukończyć w jeden wieczór. A przy takim Duke Nukem 3D człowiek bawił się kilka tygodni…

Długość rozgrywki to nie jedyny problem współczesnych gier. Sprawą drugą są opłaty. Można zrozumieć abonament za gry MMO, w których utrzymanie tysięcy serwerów, ciągły rozwój świata gry i organizowanie w nim happeningów kosztuje. Obawiam się jednak, że obecne ostatnio zabezpieczenia wymagające stałego dostępu do internetu są przymiarką do wprowadzenia opłat za grę Single Player. W głowię już słyszę te tłumaczenia: „Trzymamy Wasze save-y na serwerze, aby były bezpieczne i byście nigdy ich nie stracili. Niestety, utrzymanie serwerów kosztuje, zapłaćcie więc $9,99 za każdy miesiąc rozrywki”. Dziękuję, ale postoję. Wolę stracić save-a (co mi się jeszcze nigdy nie zdażyło), ale mieć możliwość grać w zakupioną grę beż dodatkowych opłat. Jest jeszcze kwestia DLC, czyli dodatków, możliwych do ściągnięcia w czasie rozrywki. Bardzo często płatnych oczywiście. Zrozumieć można płatne dodatki, typu nowych rodzajów broni, które owszem, umilą rozgrywkę, ale ich brak w żadnym wypadku nie uniemożliwi nam podążania którąś ścieżką rozwoju.  Niestety, także tutaj są już przymiarki do „ukrytych opłat”. Pewnie część już widziała screena z gry Dragon’s Age prezentujący konieczność pogrania DLC, aby ukończyć zadanie. To już chyba lekka przesada. Niedługo ujrzymy napis: „Wejdź do komnaty i stocz ostateczną walkę z głównym przeciwnikiem (pobierz płatną dodatkową zwartość)”.

Cóż, gry komputerowe stały się przemysłem, w którym liczy się zysk. W pogoni za coraz lepszymi efektami graficznymi rosną też koszta, a te niweluje się płatnymi dodatkami i cięciem fabuły. W dzisiejszych czasach nie ma już miejsca dla małej grupli zapaleńców, kórzy tworzą grę – może i ze słabą grafiką 2D, ale z wciągającą i intrygującą fabułą. Większość młodych graczy nawet na nią nie spojrzy, bo co to za gra z taką „denną grafiką”. Jeszcze trzeba będzie pomyśleć przy niej, a nie tylko celować, chować się i naciskać przycisk myszki. Gdzie podziały się klasyczne przygodówki, symulatory rajdów (nie arcade-ówki pokroju Need for Speed), czy ukochane przeze mnie symulatory lotów? Czy spędzenie kilkunastu czy kilkudziesięciu godzin, aby nauczyć się latać Su-27 w Flankerze 2.0 lub F-16 w Falconie 4.0 wykracza poza możliwości młodych graczy?

Na szczęście sytuacja nie jest tragiczna. Nadal wychodzą gry, które nastawione są na zmuszenie gracza do pewnego pomyślunku, a nie tylko na efekty graficzne. Jest ich niestety coraz mniej? A może to ja się starzeję i nie bawią mnie już w takim stopniu? Rozpoczynałem studia z myślą, że będę pracował przy tworzeniu gier komputerowych. Dziś kończę już studia i nie jestem przekonany, czy nadal tego chcę – choć serce mówi, że tak, rozum zaczyna powoli mówić „nie”. W tym przemyśle kończył się czas na indywidualizm, grupka 3 – 4 osób nie stworzy gry, która zainteresuje obecnych odbiorców. A pierwsza część Warcrafta powstała w firmie założonej przez 3 osoby, które same z początku pisały gry. Dopiero większe studia, z odpowiednim zapleczem (czyt. kimś, kto wyłoży kasę), są w stanie stworzyć coś dobrego. Dopchać się do nich nie jest łatwo, utrzymać się też nie. Inna sprawa, że nikt nie uczy, jakie podejście stosować przy tworzeniu gier, nie ma odpowiednich szkół i kierunków studiów, a obecne nie dają żadnej wiedzy odnośnie programowania gier. Większość programistów gier to więc „samouki”. Może otwarta nie tak dawno Europejska Akademia Gier w Krakowie coś zmieni? Miejmy tylko nadzieję, że te dobre, ambitne gry nie znikną w tym czasie z rynku bezpowrotnie.

Bethel to wrocławski zespół grający reggae, który powstał w 2006 roku. Jak do tej pory nie posiadali oni swojej strony, korzystając jedynie z serwisu MySpace. Moim zadaniem było więc stworzenie dla nich prostego systemu CMS, za pomocą którego mogliby zmieniać zawarte na stronie teksty, zdjęcia w galerii czy wrzucać muzykę. Wygląd strony przygotował mój znajomy, Kamil Weronicki. Specjalnie dla nich przygotowałem więc odpowiedni system – jedynym gotowym, dużym elementem było forum. W tej chwili przygotowuję jeszcze specjalny template dla phpBB, aby wygląd forum pasował do wizerunku całej strony.

Program obrazuje sposób działania pojedynczego neuronu, którego zadaniem jest nauczyć się wykonywać logiczną operację AND. Jest to pierwszy program, który napisałem na Sieci neuronowe 1. Dzięki tej prostej aplikacji możemy zaobserwować, jaki wpływ mają niektóre parametry na prędkość i jakość uczenia neuronu. Za pomocą graficznego interfejsu możemy wybrać wartości wag początkowych poszczególnych wejść neuronu (przed rozpocząciem uczenia) oraz funkcję aktywacji (bipolarną lub unipolarną). Wyuczony neuron możemy następnie przeegzaminować – dopuszczalne są wartości ułamkowe (nie tylko idealne 0 i 1), więc po podaniu 0.99, 0.99 na wejście, neuron także powinien udzielić odpowiedzi 1. Dodatkowo wyuczony neuron możemy zapisać do pliku, aby możliwe było szybkie jego wczytanie po ponownym uruchomieniu programu. Zachęcam do pobawienia się tym prostym programem, a zainteresowanych tematyką sieci neuronowych odysłam na tę stronę: Sztuczne Sieci Neuronowe.

I choć strona jest już prawie gotowa (pozostało wprowadzenie  kosmetycznych poprawek), to jakoś nie mogę się zebrać i jej dokończyć -  ciągle wyskakują jakieś ważniejsze zajęcia. Zamierzam jednak już  niedługo zrobić to, co pozostało do zrobienia, aby zespół Bethel mógł  się cieszyć swoją stroną. Grafikę dla serwisu wykonał mój znajomy, Kamil Weronicki. Moim zadaniem było  stworzenie kompletnego, a zarazem niezbyt rozbudowanego i łatwego w  użyciu systemu CMS, który pozwoliłby członkom zespołu na pisanie  krótkich informacji, edycję poszczególnych podstron (m.in. z historią  zespołu) przez www, dodawanie informacji o koncertach itp. Dlatego  postanowiłem taki system napisać samemu, a nie skorzystać z gotowych,  rozbudowanych rozwiązań. Jak tylko skończę ten projekt, umieszczę na  stronie stosowną informację.